Jak tak naprawdę działa umysł?

10 badań psychologicznych sprzecznych z intuicją

Niektórzy krytycy twierdzą, że psychologia to nic innego, jak zdrowy rozsądek i że tylko potwierdza to, co już o sobie wiemy. Jak na ironię, trudno się z tym nie zgodzić — jak tylko ludzie dowiedzą się czegoś nowego, zdają się myśleć, że przez cały czas było to oczywiste.

Jedynym sposobem, aby przeforsować ten pogląd, to przypomnieć sobie wszystkie niespodziewane, zaskakujące i zwyczajnie dziwne odkrycia, które wykluły się z badań psychologicznych na przestrzeni lat. Oto dziesięć moich ulubionych.

1. Dysonans poznawczy

Jest to być może jeden z najdziwniejszych i najbardziej niepokojących odkryć w psychologii.

Dysonans poznawczy

Dysonans poznawczy to idea, że jest nam trudno utrzymywać dwa przeciwne przekonania, dlatego nieświadomie modyfikujemy jedno tak, aby pasowało do drugiego.

W klasycznym badaniu studenci uważali nudne zadanie za bardziej interesujące, jeśli zapłacono im mniej za przystąpienie do niego. Nasze nieświadome rozumowanie działa w następujący sposób: skoro nie robię tego dla pieniędzy, to muszę to robić dlatego, że jest interesujące. Jak za dotknięciem czarodziejskiej różdżki nudne zadanie staje się bardziej interesujące, bo w przeciwnym razie nie moglibyśmy wytłumaczyć swojego zachowania.

Powodem, dlaczego jest to niepokojące jest to, że nasze umysły prawdopodobnie przez cały czas racjonalizują sobie w ten sposób. A zatem skąd możemy wiedzieć, co tak naprawdę myślimy?

2. Halucynacje są powszechne

Halucynacje są niczym sny na jawie i zazwyczaj myślimy o nich, jak o wyznacznikach poważnej choroby psychicznej.

Tak  naprawdę są bardziej powszechne wśród “normalnych” ludzi niż przypuszczamy. Jedna trzecia z nas przyznaje, że doświadczyło halucynacji, przy czym 20% ma halucynacje raz w miesiącu, a 2% — raz w tygodniu.

Podobnie, “normalni” ludzie mają często myśli paranoidalne, z czego 50% zaawansowanych doświadcza myśli paranoidalnych podczas wirtualnych podróży. Granica pomiędzy ludźmi chorymi umysłowo, a tymi “zdrowymi” jest zatem o wiele mniejsza, niż nam się zdaje.

3. Efekt placebo

Prawdopodobnie na własnej skórze doświadczyliście, że ból głowy przechodzi Wam zaraz po tym, jak zażyliście aspirynę… Nie mogło się to stać za sprawą leku, bo musi upłynąć przynajmniej 15 minut, zanim zacznie działać. To właśnie jest efekt placebo: Wasz umysł wie, że wzięliście tabletkę, więc czujecie się lepiej.

Efekt placebo

W medycynie okazuje się on nawet silniejszy w przypadku bólu: niektóre badania sugerują, że placebo solanki (słonej wody) może mieć równie potężne działanie jak morfina. Niektóre badania nawet wskazują, że 80% efektu działania leku Prozac to placebo.

Efekt placebo jest sprzeczny z intuicją, ponieważ łatwo zapominamy, że umysł i ciało są nierozłączne.

 

4. Posłuszeństwo wobec autorytetów

Większość z nas myśli o sobie, że jest samodzielnie myślący. Jesteśmy przekonami, że nie skrzywdzilibyśmy żadnej ludzkiej istoty, chyba że bylibyśmy pod wpływem bardzo silnego przymusu. Z pewnością coś tak słabego, jak wydane przez autorytet w białym fartuchu polecenie zadania komuś szoku elektrycznego nie byłoby wystarczającą przyczyną, prawda?

Znane badanie Stanleya Milgrama pokazało, że byłoby. 63% uczestników kontynuowało aplikowanie wstrząsów elektrycznych innej osobie ludzkiej, chociaż ofiara krzyczała w agonii, aż w końcu zupełnie cichła.

Sytuacje mają ogromną moc kontrolowania naszymi zachowaniami i jest to moc, której nie dostrzegamy do momentu, chyba że jest nam to ujawnione w dramatyczny sposóbpoprzez takie badanie, jak powyższe.

5. Ślepota wyboru

Ślepota wyboru

Wszyscy znamy powody naszych decyzji, prawda? Na przykład wiecie, dlaczego dana osoba Was przyciąga?

Nie bądźcie tego tacy pewni. W jednym z badań ludzie bardzo łatwo dali się oszukać, tłumacząc wybory osób, które uważali za atrakcyjne — wybory, których właściwie nie dokonali. W określonych okolicznościach wykazujemy ślepotę wyboru:wydaje się, że mamy małą lub zerową świadomość wyborów, których dokonaliśmy i dlaczego to zrobiliśmy. Wówczas używamy racjonalizacji, żeby spróbować ukryć nasze tory myślenia.

Jest to tylko jeden przykład ogólnej idei, że mamy względnie mały dostęp do wewnętrznego działania naszych umysłów.

6. Fantazje zmniejszają motywację

Jednym ze sposobów, dzięki któremu ludzie się motywują, są fantazje o przyszłości. Idea jest taka, że snucie marzeń o pozytywnej przyszłości pomaga nam zmotywować się w dążeniu do celu. Jednak uważajcie! — psychologowie stwierdzili, że fantazjowanie o przyszłym sukcesie ma właściwie zły wpływ na motywację. Wydaje się, że próby zasmakowania przyszłości w sutuacji “tu i teraz” zmniejsza starania, aby to osiągnąć. Fantazjowanie nie spełnia też swojej roli, jeśli chodzi o podkreślenie roli problemów, które napotkamy na drodze do osiągnięcia naszych celów.

7. Burze mózgów nie działają

Burze mózgów

Chcesz myśleć kreatywnie? Myślisz swobodnie? Chcesz… [wpisz swoje najmniej ulubione cliché w tym miejscu].

Cóż, według badań psychologicznych burze mózgów nie działają. Okazuje się, że w grupie ludzie są leniwi, łatwo zapominają swoje pomysły w czasie, gdy inni mówią oraz obawiają się tego, co pomyślą inni (pomimo zasady, że “nie ma złych pomysłów”).

Okazuje się, że o wiele lepiej jest wysłać ludzi, aby indywidualnie obmyślili sobie nowe pomysły. Grupy lepiej się sprawdzają przy ich ocenianiu.

8. Nie tłum myśli

Jeśli jesteście smutni lub coś Was martwi, ludzie często mówią: “hej, spróbuj o tym nie myśleć; po prostu wurzuć to ze swojej głowy!”

To zła rada. Próby powstrzymywania swoich myśli nie przynoszą rezultatów. Jest to tak trudne, jakby powiedzieć komuś, że ma teraz nie myśleć o różowym słoniu albo białych niedźwiedziach. Próby tłumienia swoich myśli paradoksalnie przynoszą wręcz odwrotny skutek: taka myśl powraca nawet z większą siłą niż ostatnio. O wiele lepszą strategią jest szukanie czegoś, co odwróciłoby naszą uwagę.

9. Niesamowite zdolności wykonywania wielu zadań na raz

Mimo ograniczeń naszego umysłu, możemy go wyćwiczyć do takiego stopnia, że będzie w

Wielozadaniowość

stanie wykonywać niesamowite rzeczy. Wiele słyszy się na przykład o wielozadaniowości, ale czy w praktyce znacie ludzi, którzy potrafią czytać i pisać w tym samym czasie?

W jednym z badań nad wielozadaniowością dwóch ochotników uczono przez 16 tygodni, aż potrafili czytać krótką historię i sklasyfikować listę słów w tym samym czasie. W końcu umieli wykonywać równolegle dwa zadania tak dobrze, jak każde z nich z osobna przed badaniem.

10. To te małe rzeczy

Wydaje nam się, że to duże wydarzenia w naszym życiu są najważniejsze: ukończenie wyższych studiów, ślub, czy też narodziny dziecka.

Jednak tak naprawdę ogromne wydarzenia życiowe często nie mają bezpośrednio tak ważnego przełożenia na nasze dobre samopoczucie, jak małe wzloty i upadki każdego dnia. Wielkie wydarzenia wpływają na nas głównie poprzezcodzienne wzloty i upadki, które je tworzą. To samo tyczy się pracy, gdzie satysfakcja zawodowa jest mocno niszczona poprzez codzienne kłopoty.

To, co najbardziej wpływa na zadowolenie ludzi to rzeczy jak jakość snu, małe wzloty i upadki w pracy oraz relacje z naszymi przyjaciółmi i rodziną. Innymi słowy: to małe rzeczy sprawiają, że jesteśmy szczęśliwi.

Źródło: www.spring.org.uk

Advertisements

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s