Dieta bezglutenowa – zdrowa dla każdego

Dieta bezglutenowa

Dieta bezglutenowa staje się ostatnio szczególnie modna wśród zwolenników modeli żywieniowych zakładających restrykcję w spożyciu węglowodanów – w tym osób aktywnych fizycznie. Chociaż współczesna medycyna uznaje, że eliminacja glutenu z diety zasadna jest jedynie w przypadku osób uczulonych i chorych na celiakię (nietolerujących tego składnika diety), to w ostatnim czasie pojawiły się dość interesujące dane sugerujące, że jego wysokie spożycie szkodliwe może być również w przypadku osób, u których ta choroba nie występuje. Specjaliści zwracają także uwagę na specyficzną przypadłość zwaną nadwrażliwością na gluten (gluten sensivity) czy inaczej nietolerancją glutenu.

Czym jest gluten?

Glutenem nazywa się spoisty, koloidalny związek, który składa się z białek zwanych gliadynami i gluteninami. Jego specyficzne właściwości strukturotwórcze sprawiają, że jest wyjątkowo pożądanym składnikiem wielu produktów żywnościowych (pieczywo, ciasta), stąd też w żywności przetworzonej występuje on dość powszechnie. Jego eliminacja z jadłospisu jest jednak jak najbardziej możliwa, wymaga niestety sporej uwagi, a często – zaopatrywania się w specjalnych sklepach. Bilansując dietę bezglutenową należy wystrzegać się produktów w gluten zasobnych, bazując jednocześnie na tych, które go nie zawierają i posiadają odpowiednie oświadczenie.

Objawy nietolerancji glutenu

Do najczęstszych objawów nietolerancji glutenu należą:

  • zaburzenia trawienia, które mogą przejawiać się następującymi wrażeniami: częste wiatry, wzdęcia, mdłości, bóle brzucha, skurcze, zaparcia, biegunka, lub naprzemiennie, syndrom wrażliwego jelita
  • bóle głowy lub migreny.
  • bóle mięśni i tkanki łącznej.
  • kwestie emocjonalne, czyli dotyczące przewlekłej drażliwości i nagłych irracjonalnych zmian nastroju.
  • problemy neurologiczne takie jak: zawroty głowy, nerwobóle, osłabienie, mrowienie lub drętwienie kończyn.
  • zmęczenie, przewlekłe lub prawie po każdym posiłku. Zespół przewlekłego zmęczenia jest, tak jak fibromialgia, zespołem, nie chorobą. A więc gdy masz takie objawy, ale lekarz nie potrafi znaleźć prawdziwej przyczyny Twojego zmęczenia.

Oczywiście, wszystkie te objawy są wspólne dla innych problemów zdrowotnych i chorób. Dlatego szybkie postawienie ostatecznej diagnozy jest co najmniej kłopotliwe.

Jak ustalić czy to nietolerancja glutenu?

  1. Spisz listę wszystkich objawów, z krótką notatką, czy występują okazjonalnie czy przewlekle i nie opuszczaj żadnego, zakładając być może mylnie, że kręgosłup cię boli, bo za długo siedzisz przy kompie.
  2. Następnie przejdź na dietę bezglutenową i trzymaj ją 60 dni. Jeśli uważasz, że nie możesz, że nie wytrzymasz, to już może być światełko zapalne, że właśnie jesteś na gluten uczulony, gdyż często jesteśmy uzależnieni od rzeczy, na które jesteśmy uczuleni. Paradoks homo sapiens.
  3. Po okresie 60 dni, przejdź do swoich notatek i zobacz, jak wiele z objawów pozostało. Jeżeli większość z nich odpadła, to możesz mieć pewność, że nie tolerujesz glutenu. Jeśli jednak ciągle nie jesteś pewny, wróć do dawnej diety, i wtedy sprawdź, czy te objawy nie pojawiają się ze zdwojoną siłą.

Wtedy też z pewnością jesteś na gluten uczulony.

Po sześciu miesiącach diety bezglutenowej może być możliwe stopniowe włączanie niektórych porzuconych pokarmów z glutenem, już bez konsekwencji.

10 objawów nietolerancji glutenu

Dieta bezglutenowa

W diecie bezglutenowej zabronione jest spożywanie produktów zawierających pszenicę, żyto, jęczmień oraz, w polskich warunkach, owies, a także pszenżyto i orkisz oraz wszelkich wyrobów z ich dodatkiem. Trzeba zarazem pamiętać, że nawet niewielka domieszka białka tych zbóż może być niebezpieczna dla osoby wymagającej bezwzględnej diety bezglutenowej, np. z powodu choroby trzewnej.

Produktami naturalnie bezglutenowymi są:
kukurydza, ryż, ziemniaki, soja, proso, gryka, tapioka, amarantus, maniok, soczewica, fasola, sago, sorgo, teff i wszystkie ich przetwory, orzechy, a także mięso, owoce i warzywa.

Za bezglutenowe uznaje się również produkty przetworzone, w których zawartość glutenu nie przekracza 20 ppm (20 mg na 1 kg) – 41/2009 WE, i można je oznaczać międzynarodowym symbolem „przekreślonego kłosa”.

Obecnie trwają dyskusje co do konieczności wyeliminowania owsa z diety bezglutenowej. Uważa się, że białko zawarte w owsie (awenina) nie powoduje reakcji immunologicznej typowej dla celiakii w stopniu takim, jak białka pszenicy, żyta czy jęczmienia. W niektórych krajach (np. Finlandia) dopuszcza się jego niewielkie spożycie, polski owies jest jednak silnie zanieczyszczony innymi zbożami i dlatego, niezależnie od wyników badań z innych krajów, zaleca się całkowitą jego eliminację z diety.

Trudno przygotować prosty wykaz produktów, który jasno określi, co można jeść, a czego nie. Z badań Polskiego Stowarzyszenia Osób z Celiakią i na Diecie Bezglutenowej na zawartość glutenu wynika, że produkty naturalnie bezglutenowe mogą być zanieczyszczone na wszystkich etapach produkcji, począwszy od samosiejek zbóż glutenowych na polu, przez młyny mielące również inne, glutenowe kasze czy mąki, aż po wspólne linie produkcyjne.

Dodatkowo, w różnych celach technologicznych, dość powszechnie stosuje się w produkcji żywności preparaty glutenu (np. wędliny).

Wykaz produktów, które nie zawierają glutenu, mogących go zawierać oraz zawierających gluten

  • Produkty zbożowe

Nie zawierają glutenu: ryż biały i brązowy, kukurydza, gryka, proso, amarantus, quinoa, mąki i kasze ze zbóż naturalnie bezglutenowych (np. kasza jaglana z prosa, gryczana), płatki ryżowe, skrobia kukurydziana, ryżowa i z tapioki, gotowe mieszanki mączne bezglutenowe, pieczywo i makarony z mąk bezglutenowych wykonane samodzielnie oraz kupne oznakowane znakiem „przekreślonego kłosa”, kaszki dla dzieci ryżowe i kukurydziane, chrupki kukurydziane, popcorn, owies bezglutenowy (z zastrzeżeniami), bułka tarta bezglutenowa

Mogą zawierać gluten: płatki śniadaniowe kukurydziane mogą zawierać słód jęczmienny, mąka kukurydziana, ryżowa, gryczana dostępne w sprzedaży ogólnej mogą być zanieczyszczone glutenem

Zawierają gluten: pszenica (i jej dawne odmiany: orkisz, kamut), pszenżyto, jęczmień, żyto, owies, mąka pszenna, żytnia, jęczmienna, płatki pszenne, jęczmienne, żytnie, owsiane, kasza manna, kuskus, kasza jęczmienna (pęczak, mazurska, perłowa), musli, kasze owsiane, kaszki błyskawiczne zbożowe i mleczno – zbożowe, makaron pszenny, makaron żytni, pierogi, pyzy, kopytka, naleśniki, pieczywo – każde – jeśli nie jest oznaczone jako bezglutenowe (chleb biały i razowy, bułki, bagietki, maca, pumpernikiel, pieczywo chrupkie, precle), pieczywo cukiernicze suche (herbatniki, ciastka, wafle, biszkopty, pierniczki, sucharki, paluszki itp.), ciasta, ciastka, drożdżówki, pizza, bułka do hamburgera, bułka tarta

  • Mięso, ryby, jaja

Nie zawierają glutenu: świeże nieprzetworzone mięso, ryby, jaja

Mogą zawierać gluten: wędliny (także te wysokogatunkowe typu szynka), zwłaszcza tzw. wędliny wysokowydajne, konserwy rybne i mięsne, wędliny podrobowe (kaszanka, pasztetowa, pasztet), wyroby garmażeryjne mięsne (parówki, kotlety mielone, pulpety, hamburgery)

Zawierają gluten: panierki do mięs i ryb oraz potrawy panierowane

  • Mleko i produkty mleczne

Nie zawierają glutenu: mleko świeże, mleko w kartonie, mleko zagęszczane, mleko w proszku, kefir, maślanka, jogurt naturalny, nieprzetworzony ser biały, żółty

Mogą zawierać gluten: jogurty owocowe, maślanki smakowe, napoje czekoladowe, produkty mleczne o obniżonej zawartości tłuszczu, serki topione, śmietana (zagęstnik), tanie sery żółte (tzw. wyroby seropodobne); gotowe sery białe do serników (niektórzy producenci dodają błonnik pszenny

Zawierają gluten: napoje mleczne z dodatkiem słodu jęczmiennego, sery z niebieską pleśnią

  • Tłuszcze

Nie zawierają glutenu: masło, smalec, margaryna, olej roślinny, oliwa z oliwek

Mogą zawierać gluten: majonezy, gotowe sosy (dresingi)

  • Warzywa i przetwory z warzyw

Nie zawierają glutenu: wszystkie warzywa (świeże, mrożone, konserwowane bez dodatków), strączkowe (groch, fasola, soczewica), ziemniaki, skrobia ziemniaczana

Mogą zawierać gluten: sałatki z majonezem i dresingami o nieznanym składzie, przeciery pomidorowe, niektóre fasole w puszkach, placki ziemniaczane, produkty wegetariańskie typu kotlety sojowe, pasztety sojowe, majonezy sojowe

Zawierają gluten: warzywa smażone panierowane

  • Owoce

Nie zawierają glutenu: wszystkie owoce (świeże, mrożone, konserwowane)

Mogą zawierać gluten: owoce posypywane mąką, żeby zapobiec sklejaniu, wsady owocowe

  • Cukier, słodycze, desery

Nie zawierają glutenu: cukier, dżem, miód, landrynki, ciasta i ciastka upieczone z dozwolonych produktów, kisiele i budynie domowe z mąki ziemniaczanej, ciasta i ciastka oznakowane znakiem „przekreślonego kłosa”

Mogą zawierać gluten: guma do żucia, żelki, nadziewane cukierki, batony, gotowe budynie, lody, czekolada i czekoladki, chipsy

Zawierają gluten: ciasta i ciastka upieczone z niedozwolonych mąk lub z niedozwolonym proszkiem do pieczenia, słód jęczmienny

  • Napoje

Nie zawierają glutenu: herbata, kawa naturalna, soki owocowe, wody mineralne, kompoty, napary z ziół, czyste alkohole

Mogą zawierać gluten: niektóre kawy rozpuszczalne, zwłaszcza aromatyzowane, napoje owocowo-warzywne, alkohole z dodatkami smakowymi

Zawierają gluten: kawa zbożowa, kakao owsiane, napoje słodzone słodem jęczmiennym, piwo

  • Przyprawy

Nie zawierają glutenu: sól, pieprz, zioła, jednorodne przyprawy, ocet winny, ocet jabłkowy

Mogą zawierać gluten: jarzynki typu vegeta, mieszanki przypraw (np. curry), musztardy, keczupy, sosy w proszku gotowe dipy i dresingi, sosy sojowe

  • Zupy

Nie zawierają glutenu: zupy domowe z dozwolonych produktów

Mogą zawierać gluten: zupy w proszku (instant), kostki bulionowe

Zawierają gluten: zupy zaprawiane mąką, zupy z makaronem, z lanym ciastem

  • Inne

Nie zawierają glutenu: proszek do pieczenia bezglutenowy, soda spożywcza, komunikanty niskoglutenowe

Mogą zawierać gluten: preparaty do odchudzania, niektóre leki i preparaty wielowitaminowe, niektóre aromaty

Zawierają gluten: zwykły proszek do pieczenia, hydrolizowane białko roślinne, komunikanty z mąki pszennej

By minimalizować ryzyko nieświadomego spożywania glutenu, stosując się do kilku zasad. Przede wszystkim starajmy się wybierać artykuły oznaczone symbolem „przekreślonego kłosa” produkowane przez firmy, które w wiarygodny i czytelny sposób (etykiety, informacje na stronie firmowej) deklarują, że ich wyroby są bezglutenowe. Po drugie decydujmy się na produkty, które (po przeczytaniu informacji na etykiecie) wydają nam się bezpieczne, gdyż nie zawierają żadnych „podejrzanych” składników. Po trzecie produkty naturalnie bezglutenowe (typu mąka kukurydziana, mąka sojowa), które jednak mogą być zanieczyszczone w procesie przetwarzania, starajmy się kupować u specjalistycznych producentów żywności bezglutenowej, którzy pilnują by te produkty były bezpieczne.

Więcej informacji o diecie, producentach żywności bezglutenowej i nowych produktach na stronie: www.celiakia.pl 

Lista produktów dozwolonych i niedozwolonych

Źródło: zdrowie.gazeta.pl

Advertisements

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s